AmbifulWorksheets
Cheat sheet
CBSE · Class 9 · Sanskrit

प्रत्ययाः

सात प्रत्यय: क्त्वा, ल्यप्, तुमुन्, क्त, क्तवतु, शतृ, शानच्; धातु से शब्द बनाना, प्रकृति-प्रत्यय विभाग और वाक्य में प्रयोग।

Key ideas

Remember

क्रमक्त्वा, तुमुन्, क्त, क्तवतु, शतृ
पठ्पठित्वा, पठितुम्, पठितः, पठितवान्, पठन्
गम्गत्वा, गन्तुम्, गतः, गतवान्, गच्छन्
कृकृत्वा, कर्तुम्, कृतः, कृतवान्, कुर्वन्
दृश्दृष्ट्वा, द्रष्टुम्, दृष्टः, दृष्टवान्, पश्यन्
दादत्त्वा, दातुम्, दत्तः, दत्तवान्, ददत्
ल्यप्वि + हस् = विहस्य; उत् + स्था = उत्थाय; आ + नी = आनीय; प्र + विश् = प्रविश्य
शानच्सेव् = सेवमानः; लभ् = लभमानः; वृध् = वर्धमानः; शी = शयानः

Watch out

Worked example

‘पठ्’ धातु (पढ़ना) से क्त्वा, तुमुन्, क्त, क्तवतु और शतृ प्रत्यय लगाकर शब्द बनाइए।

Working: क्त, क्तवतु और शतृ पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन में।

Answer: क्त्वा: पठित्वा; तुमुन्: पठितुम्; क्त: पठितः; क्तवतु: पठितवान्; शतृ: पठन्