AmbifulWorksheets
Practice that never repeats
CBSE · Class 10 · Sanskrit

अशुद्धि-संशोधनम्

Standard difficulty · 20 questions · 40 marks · Time: 34 minutes

Name: Date: Score: ____ / 40

Show your working for Sections B and C. Answers are on the last page — try every question first!

Section A — Choose the correct answer8 × 1 = 8 marks
1.
‘श्वः आवां जलं नेष्यतः।’ — इस वाक्य में ‘नेष्यतः’ पद अशुद्ध है। शुद्ध पद चुनिए:
  1. नेष्यतः
  2. नेष्यथः
  3. नेष्यामि
  4. नेष्यावः
2.
‘अधुना सः पठितुं शक्नुतः।’ — इस वाक्य में ‘शक्नुतः’ पद अशुद्ध है। शुद्ध पद चुनिए:
  1. शक्नोषि
  2. शक्नुवन्ति
  3. शक्नुतः
  4. शक्नोति
3.
‘बालकः गणिताय निपुणः अस्ति।’ — इस वाक्य में ‘गणिताय’ पद अशुद्ध है। शुद्ध पद चुनिए:
  1. गणिताय
  2. गणितेन
  3. गणितस्य
  4. गणिते
4.
‘माता पुत्री भोजनं यच्छति।’ — इस वाक्य में ‘पुत्री’ पद अशुद्ध है। शुद्ध पद चुनिए:
  1. पुत्र्याम्
  2. पुत्री
  3. पुत्र्या
  4. पुत्र्यै
5.
इनमें से शुद्ध वाक्य चुनिए:
  1. ह्यः छात्रः कार्यम् अकुरुताम्।
  2. ह्यः छात्रः कार्यम् अकरोत्।
  3. ह्यः छात्रः कार्यं करोति।
  4. ह्यः छात्रः कार्यम् अकुर्वन्।
6.
‘श्वः बालिकाः पुरस्कारं लप्स्यते।’ — इस वाक्य का शुद्ध रूप चुनिए:
  1. श्वः बालिकाः पुरस्कारं लप्स्येते।
  2. श्वः बालिकाः पुरस्कारं लप्स्यते।
  3. श्वः बालिकाः पुरस्कारं लप्स्यन्ते।
  4. श्वः बालिकाः पुरस्कारं लप्स्यामहे।
7.
‘ह्यः वयम् उद्याने अक्रीडम्।’ — इस वाक्य में ‘अक्रीडम्’ पद में किस दृष्टि से अशुद्धि है?
  1. पुरुषः
  2. लकारः
  3. लिङ्गम्
  4. वचनम्
8.
‘बालकाः क्रीडति’ में किस दृष्टि से अशुद्धि है?
  1. लिङ्ग
  2. विभक्ति
  3. वचन
  4. लकार
Section B — Short answer8 × 2 = 16 marks
9.
‘श्वः सा कार्यं करोति।’ — इस वाक्य में ‘करोति’ पद अशुद्ध है। उसे शुद्ध करके लिखिए।
10.
‘कक्षायां प्रसन्नः बालिका अस्ति।’ — इस वाक्य में ‘प्रसन्नः’ पद अशुद्ध है। उसे शुद्ध करके लिखिए।
11.
‘विद्यालयेन पुरतः उद्यानम् अस्ति।’ — इस वाक्य में ‘विद्यालयेन’ पद अशुद्ध है। उसे शुद्ध करके लिखिए।
12.
‘ग्रामे विशालौ गृहे स्तः।’ — इस वाक्य में ‘विशालौ’ पद अशुद्ध है। उसे शुद्ध करके लिखिए।
13.
‘अधुना माता पुस्तकं दत्तः।’ — इस वाक्य में ‘दत्तः’ पद अशुद्ध है। उसे शुद्ध करके लिखिए।
14.
‘अधुना माता पुस्तकं पठतः।’ — इस वाक्य में ‘पठतः’ पद अशुद्ध है। उसे शुद्ध करके लिखिए।
15.
‘अधुना शिक्षकः उद्याने क्रीडतः।’ — ‘क्रीडतः’ पद में किस दृष्टि से अशुद्धि है? (वचन, लिङ्ग, पुरुष, लकार या विभक्ति)
16.
‘अधुना यूयं जलं नयसि।’ — ‘नयसि’ पद में किस दृष्टि से अशुद्धि है? (वचन, लिङ्ग, पुरुष, लकार या विभक्ति)
Section C — Word problems4 × 4 = 16 marks
17.
इन वाक्यों में उद्धृत अशुद्ध पदों को शुद्ध करके लिखिए: (क) ह्यः वयम् उत्तरम् अजानाम्। (अजानाम्) (ख) ह्यः शिक्षकः उद्याने अक्रीडताम्। (अक्रीडताम्) (ग) ग्रामेण परितः वृक्षाः सन्ति। (ग्रामेण)
18.
इन वाक्यों में उद्धृत अशुद्ध पदों को शुद्ध करके लिखिए: (क) श्वः मातरः पुस्तकं पठन्ति। (पठन्ति) (ख) विद्यालयं पुरतः उद्यानम् अस्ति। (विद्यालयम्) (ग) ह्यः वयं फलानि अक्रीणन्। (अक्रीणन्)
19.
इन वाक्यों को शुद्ध करके फिर से लिखिए: (क) ह्यः यूयं कक्षायाम् आसन्। (ख) श्वः सा पुरस्कारं लभते। (ग) श्वः युवां पुस्तकं दास्यसि।
20.
इन वाक्यों में उद्धृत पद किस दृष्टि से अशुद्ध है? शुद्ध पद भी लिखिए: (क) अधुना यूयं गीतं शृणोषि। (शृणोषि) (ख) श्वः आवां गीतं शृणुवः। (शृणुवः) (ग) श्वः छात्राः वृद्धान् सेविष्यते। (सेविष्यते)
AmbifulWorksheets
Practice that never repeats
CBSE · Class 10 · Sanskrit

Answer key

अशुद्धि-संशोधनम् · AW-10SK-ASD-2026-V1 · For parents — fold back or tear off before handing the sheet to your child.

QAnswerWorking
1(d) नेष्यावःकर्ता ‘आवाम्’: उत्तमपुरुष, द्विवचन
2(d) शक्नोतिकर्ता ‘सः’: प्रथमपुरुष, एकवचन
3(d) गणिते‘निपुण’ के योग में
4(d) पुत्र्यै‘दा (यच्छ्)’ के योग में
5(b) ह्यः छात्रः कार्यम् अकरोत्।ह्यः के साथ लङ् लकार (प्रथमपुरुष, एकवचन)
6(c) श्वः बालिकाः पुरस्कारं लप्स्यन्ते।कर्ता ‘बालिकाः’: प्रथमपुरुष, बहुवचन
7(d) वचनम्शुद्ध: ह्यः वयम् उद्याने अक्रीडाम।
8(c) वचन—
9करिष्यतिश्वः के साथ लृट् लकार (प्रथमपुरुष, एकवचन)। शुद्ध वाक्य: श्वः सा कार्यं करिष्यति।
10प्रसन्नाविशेषण विशेष्य ‘बालिका’ (स्त्रीलिङ्ग) के अनुसार। शुद्ध वाक्य: कक्षायां प्रसन्ना बालिका अस्ति।
11विद्यालयस्य‘पुरतः’ के योग में। शुद्ध वाक्य: विद्यालयस्य पुरतः उद्यानम् अस्ति।
12विशालेविशेषण विशेष्य ‘गृहे’ (नपुंसकलिङ्ग) के अनुसार। शुद्ध वाक्य: ग्रामे विशाले गृहे स्तः।
13ददातिकर्ता ‘माता’: प्रथमपुरुष, एकवचन। शुद्ध वाक्य: अधुना माता पुस्तकं ददाति।
14पठतिकर्ता ‘माता’: प्रथमपुरुष, एकवचन। शुद्ध वाक्य: अधुना माता पुस्तकं पठति।
15वचनम्शुद्ध: अधुना शिक्षकः उद्याने क्रीडति।
16वचनम्शुद्ध: अधुना यूयं जलं नयथ।
17(क) अजानीम (ख) अक्रीडत् (ग) ग्रामम्कर्ता ‘वयम्’: उत्तमपुरुष, बहुवचन; कर्ता ‘शिक्षकः’: प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘परितः’ के योग में
18(क) पठिष्यन्ति (ख) विद्यालयस्य (ग) अक्रीणीमश्वः के साथ लृट् लकार (प्रथमपुरुष, बहुवचन); ‘पुरतः’ के योग में; कर्ता ‘वयम्’: उत्तमपुरुष, बहुवचन
19(क) ह्यः यूयं कक्षायाम् आस्त। (ख) श्वः सा पुरस्कारं लप्स्यते। (ग) श्वः युवां पुस्तकं दास्यथः।हर वाक्य में एक पद अशुद्ध है।
20(क) वचनम्: शृणुथ (ख) लकारः: श्रोष्यावः (ग) वचनम्: सेविष्यन्ते—