AmbifulWorksheets
Practice that never repeats
CBSE · Class 8 · Sanskrit

प्रत्ययाः

Standard difficulty · 20 questions · 40 marks · Time: 34 minutes

Name: Date: Score: ____ / 40

Show your working for Sections B and C. Answers are on the last page — try every question first!

Section A — Choose the correct answer8 × 1 = 8 marks
1.
‘दा + क्त’ से बना शब्द है:
  1. दत्तः
  2. चलितः
  3. ददत्
  4. दत्तवान्
2.
‘लभ् + तुमुन्’ से बना शब्द है:
  1. लभमानः
  2. लब्धुम्
  3. भोक्तुम्
  4. लब्ध्वा
3.
‘वि + स्मृ + ल्यप्’ से बना शब्द है:
  1. उत्थाय
  2. प्रहस्य
  3. आगत्य
  4. विस्मृत्य
4.
‘भूतवान्’ में कौन-सा प्रत्यय है?
  1. क्तवतु
  2. तुमुन्
  3. ल्यप्
  4. क्त्वा
5.
‘दत्तः’ में कौन-सा प्रत्यय है?
  1. क्तवतु
  2. क्त्वा
  3. ल्यप्
  4. क्त
6.
उचित पद चुनकर वाक्य पूरा कीजिए: अनिता गीतम् ____ इच्छति।
  1. श्रुतः
  2. श्रुतवान्
  3. श्रुत्वा
  4. श्रोतुम्
7.
‘गतः’ का स्त्रीलिङ्ग रूप क्या है?
  1. गता
  2. गतवती
  3. गतानी
  4. गच्छन्ती
8.
‘पठितुम्’ का अर्थ है:
  1. पढ़कर
  2. पढ़ता हुआ
  3. पढ़ने के लिए
  4. पढ़ा
Section B — Short answer8 × 2 = 16 marks
9.
प्रकृति और प्रत्यय जोड़कर शब्द लिखिए: प्र + हस् + ल्यप्
10.
प्रकृति और प्रत्यय जोड़कर शब्द लिखिए: कृ + क्त (पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन)
11.
प्रकृति और प्रत्यय जोड़कर शब्द लिखिए: वद् + तुमुन्
12.
प्रकृति और प्रत्यय जोड़कर शब्द लिखिए: नृत् + क्तवतु (पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन)
13.
प्रकृति-प्रत्यय विभाग कीजिए: ‘लिखितवान्’
14.
प्रकृति-प्रत्यय विभाग कीजिए: ‘धावित्वा’
15.
कोष्ठक में दिए गए प्रकृति-प्रत्यय से शब्द बनाकर वाक्य पूरा कीजिए: प्रिया फलम् ____ इच्छति। (खाद् + तुमुन्)
16.
कोष्ठक में दिए गए प्रकृति-प्रत्यय से शब्द बनाकर वाक्य पूरा कीजिए: प्रिया पत्रम् ____ इच्छति। (लिख् + तुमुन्)
Section C — Word problems4 × 4 = 16 marks
17.
प्रकृति और प्रत्यय जोड़कर शब्द बनाइए: (क) वि + ज्ञा + ल्यप् (ख) चिन्त् + क्त्वा (ग) भू + तुमुन्
18.
इन शब्दों का प्रकृति-प्रत्यय विभाग कीजिए: (क) कथितवान् (ख) ज्ञातवान् (ग) पठितुम्
19.
कोष्ठक में दिए गए प्रकृति-प्रत्यय से शब्द बनाकर वाक्य पूरे कीजिए: (क) अनिता पुस्तकम् ____ इच्छति। (दा + तुमुन्) (ख) अनिता पाठम् ____ इच्छति। (पठ् + तुमुन्)
20.
‘नृत्’ धातु से क्त्वा, तुमुन्, क्त, क्तवतु प्रत्यय लगाकर शब्द बनाइए।
AmbifulWorksheets
Practice that never repeats
CBSE · Class 8 · Sanskrit

Answer key

प्रत्ययाः · AW-8SK-PRT-2026-V1 · For parents — fold back or tear off before handing the sheet to your child.

QAnswerWorking
1(a) दत्तःभूतकाल (कर्मवाच्य/भाववाच्य)
2(b) लब्धुम्‘के लिए’ (निमित्त)
3(d) विस्मृत्य‘करके’ (उपसर्ग के साथ)
4(a) क्तवतुभूतवान् = भू + क्तवतु
5(d) क्तदत्तः = दा + क्त
6(d) श्रोतुम्श्रु + तुमुन्
7(a) गता—
8(c) पढ़ने के लिए—
9प्रहस्य‘करके’ (उपसर्ग के साथ)
10कृतःभूतकाल (कर्मवाच्य/भाववाच्य)
11वदितुम्‘के लिए’ (निमित्त)
12नृत्तवान्भूतकाल (कर्तृवाच्य)
13लिख् + क्तवतु—
14धाव् + क्त्वा—
15खादितुम्—
16लिखितुम्—
17(क) विज्ञाय (ख) चिन्तयित्वा (ग) भवितुम्—
18(क) कथ् + क्तवतु (ख) ज्ञा + क्तवतु (ग) पठ् + तुमुन्—
19(क) दातुम् (ख) पठितुम्—
20क्त्वा: नर्तित्वा; तुमुन्: नर्तितुम्; क्त: नृत्तः; क्तवतु: नृत्तवान्क्त और क्तवतु पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन में।