AmbifulWorksheets
Practice that never repeats
CBSE · Class 8 · Sanskrit

शब्दरूपाणि

Standard difficulty · 20 questions · 40 marks · Time: 34 minutes

Name: Date: Score: ____ / 40

Show your working for Sections B and C. Answers are on the last page — try every question first!

Section A — Choose the correct answer8 × 1 = 8 marks
1.
‘मयूर’ (अकारान्त पुंलिङ्ग) शब्द का द्वितीया विभक्ति, एकवचन रूप है:
  1. मयूरम्
  2. मयूर
  3. मयूरात्
  4. मयूरेभ्यः
2.
‘शाला’ (आकारान्त स्त्रीलिङ्ग) शब्द का तृतीया विभक्ति, एकवचन रूप है:
  1. शालयोः
  2. शालानाम्
  3. शालया
  4. शालाभिः
3.
‘दुहितृ’ (ऋकारान्त स्त्रीलिङ्ग) शब्द का सम्बोधन, एकवचन रूप है:
  1. हे दुहितरम्
  2. हे दुहितरौ
  3. हे दुहित्रोः
  4. हे दुहितः
4.
‘मयूरम्’ (मयूर शब्द) में कौन-सी विभक्ति और वचन है?
  1. चतुर्थी विभक्ति, एकवचन
  2. तृतीया विभक्ति, एकवचन
  3. तृतीया विभक्ति, द्विवचन
  4. द्वितीया विभक्ति, एकवचन
5.
‘तरुषु’ (तरु शब्द) में कौन-सी विभक्ति और वचन है?
  1. सप्तमी विभक्ति, बहुवचन
  2. सप्तमी विभक्ति, द्विवचन
  3. तृतीया विभक्ति, द्विवचन
  4. चतुर्थी विभक्ति, एकवचन
6.
‘तत्’ (स्त्रीलिङ्ग) सर्वनाम का प्रथमा विभक्ति, एकवचन रूप है:
  1. ताभ्याम्
  2. तयोः
  3. सा
  4. ताः
7.
‘किम्’ (पुंलिङ्ग) सर्वनाम का पञ्चमी विभक्ति, बहुवचन रूप है:
  1. केभ्यः
  2. काभ्याम्
  3. केषु
  4. केषाम्
8.
सर्वनाम शब्दों के कौन-से रूप नहीं होते?
  1. षष्ठी
  2. द्वितीया
  3. प्रथमा
  4. सम्बोधन
Section B — Short answer8 × 2 = 16 marks
9.
‘धेनु’ (उकारान्त स्त्रीलिङ्ग) शब्द का षष्ठी विभक्ति, द्विवचन रूप लिखिए।
10.
‘शिक्षक’ (अकारान्त पुंलिङ्ग) शब्द का सप्तमी विभक्ति, एकवचन रूप लिखिए।
11.
‘तरु’ (उकारान्त पुंलिङ्ग) शब्द का प्रथमा विभक्ति, द्विवचन रूप लिखिए।
12.
‘वन’ (अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) शब्द का तृतीया विभक्ति, एकवचन रूप लिखिए।
13.
‘किम्’ (स्त्रीलिङ्ग) सर्वनाम का प्रथमा विभक्ति, द्विवचन रूप लिखिए।
14.
‘तत्’ (नपुंसकलिङ्ग) सर्वनाम का द्वितीया विभक्ति, द्विवचन रूप लिखिए।
15.
‘ताम्’ किस सर्वनाम शब्द का रूप है? उसकी विभक्ति और वचन भी लिखिए।
16.
‘जल’ (अकारान्त नपुंसकलिङ्ग) शब्द के चतुर्थी विभक्ति के तीनों वचनों के रूप लिखिए।
Section C — Word problems4 × 4 = 16 marks
17.
‘शक्ति’ (इकारान्त स्त्रीलिङ्ग) शब्द के द्वितीया, पञ्चमी, सप्तमी विभक्तियों के तीनों वचनों के रूप लिखिए।
18.
उचित रूप लिखिए: (क) गृह — सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (ख) पुस्तक — षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (ग) मातृ — सम्बोधन, एकवचन
19.
इन रूपों की विभक्ति और वचन लिखिए: (क) गजानाम् (गज) (ख) भ्रात्रा (भ्रातृ) (ग) बुद्धिभिः (बुद्धि)
20.
‘तत्’ (स्त्रीलिङ्ग) सर्वनाम के चतुर्थी और षष्ठी विभक्ति के तीनों वचनों के रूप लिखिए।
AmbifulWorksheets
Practice that never repeats
CBSE · Class 8 · Sanskrit

Answer key

शब्दरूपाणि · AW-8SK-SBR-2026-V1 · For parents — fold back or tear off before handing the sheet to your child.

QAnswerWorking
1(a) मयूरम्मयूर (मोर): बालक के समान
2(c) शालयाशाला (भवन): लता के समान
3(d) हे दुहितःदुहितृ (बेटी): मातृ के समान
4(d) द्वितीया विभक्ति, एकवचन—
5(a) सप्तमी विभक्ति, बहुवचन—
6(c) सा—
7(a) केभ्यः—
8(d) सम्बोधन—
9धेन्वोःधेनु: गाय
10शिक्षकेशिक्षक (शिक्षक): बालक के समान
11तरूतरु (पेड़): शिशु के समान
12वनेनवन (जंगल): फल के समान
13के—
14ते—
15तत् (स्त्रीलिङ्ग), द्वितीया विभक्ति, एकवचन—
16जलाय; जलाभ्याम्; जलेभ्यः—
17द्वितीया: शक्तिम्, शक्ती, शक्तीः; पञ्चमी: शक्त्याः/शक्तेः, शक्तिभ्याम्, शक्तिभ्यः; सप्तमी: शक्त्याम्/शक्तौ, शक्त्योः, शक्तिषुशक्ति (ताकत): मति के समान
18(क) गृहेषु (ख) पुस्तकानाम् (ग) हे मातः—
19(क) षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (ख) तृतीया विभक्ति, एकवचन (ग) तृतीया विभक्ति, बहुवचन—
20चतुर्थी: तस्यै, ताभ्याम्, ताभ्यः; षष्ठी: तस्याः, तयोः, तासाम्—