AmbifulWorksheets
Practice that never repeats
CBSE · Class 9 · Sanskrit

समासः

Standard difficulty · 20 questions · 40 marks · Time: 31 minutes

Name: Date: Score: ____ / 40

Show your working for Sections B and C. Answers are on the last page — try every question first!

Section A — Choose the correct answer8 × 1 = 8 marks
1.
‘मासपूर्वः’ (मासेन पूर्वः) में कौन-सा समास है?
  1. षष्ठी तत्पुरुषः
  2. पञ्चमी तत्पुरुषः
  3. उपपद तत्पुरुषः
  4. तृतीया तत्पुरुषः
2.
‘पुस्तकालयः’ (पुस्तकानाम् आलयः) में कौन-सा समास है?
  1. उपपद तत्पुरुषः
  2. षष्ठी तत्पुरुषः
  3. कर्मधारयः
  4. सप्तमी तत्पुरुषः
3.
‘अनुपस्थितः’ (न उपस्थितः) में कौन-सा समास है?
  1. नञ् तत्पुरुषः
  2. षष्ठी तत्पुरुषः
  3. सप्तमी तत्पुरुषः
  4. पञ्चमी तत्पुरुषः
4.
‘क्रीडाकुशलः’ का सही विग्रह है:
  1. क्रीडायां कुशलः
  2. क्रीडायाः कुशलः
  3. क्रीडया कुशलः
  4. क्रीडां कुशलः
5.
‘बन्धनमुक्तः’ का सही विग्रह है:
  1. बन्धनेन मुक्तः
  2. बन्धनात् मुक्तः
  3. बन्धनस्य मुक्तः
  4. बन्धने मुक्तः
6.
इनमें से कौन-सा पद नञ् तत्पुरुषः का उदाहरण है?
  1. हस्तलिखितम्
  2. जलमग्नः
  3. पितृसदृशः
  4. असत्यम्
7.
‘न सफलः’ — इस विग्रह का समस्तपद है:
  1. असफलः
  2. असत्यम्
  3. अज्ञातः
  4. अनश्वः
8.
‘वृक्षमूलम्’ में पूर्वपद की कौन-सी विभक्ति लुप्त है?
  1. सप्तमी
  2. षष्ठी
  3. पञ्चमी
  4. तृतीया
Section B — Short answer8 × 2 = 16 marks
9.
इस विग्रह का समस्तपद लिखिए: ‘अग्रे जायते इति’
10.
इस विग्रह का समस्तपद लिखिए: ‘पित्रा सदृशः’
11.
इस विग्रह का समस्तपद लिखिए: ‘रोगात् मुक्तः’
12.
‘जलचरः’ का विग्रह कीजिए।
13.
‘उरगः’ का विग्रह कीजिए।
14.
‘सुखदः’ का विग्रह कीजिए।
15.
समास का नाम लिखिए: (क) सभाचतुरः (सभायां चतुरः) (ख) जलजम् (जले जायते इति)
16.
समास का नाम लिखिए: (क) जलदः (जलं ददाति इति) (ख) अशिक्षितः (न शिक्षितः)
Section C — Word problems4 × 4 = 16 marks
17.
इन समस्तपदों का विग्रह कीजिए और समास का नाम लिखिए: (क) मधुपः (ख) अनुचितम् (ग) व्याघ्रभीतः
18.
इन विग्रहों के समस्तपद बनाइए: (क) ग्रामं गतः (ख) खे गच्छति इति (ग) धनेन हीनः
19.
इन समस्तपदों को तृतीया तत्पुरुषः और नञ् तत्पुरुषः में छाँटिए: ‘धनहीनः’, ‘अनुपस्थितः’, ‘हस्तलिखितम्’, ‘मासपूर्वः’, ‘अनुचितम्’, ‘असत्यम्’
20.
इनमें कौन-सा समास है? नाम लिखिए: (क) मातृसदृशः (मात्रा सदृशः) (ख) वृक्षमूलम् (वृक्षस्य मूलम्) (ग) गुणयुक्तः (गुणैः युक्तः)
AmbifulWorksheets
Practice that never repeats
CBSE · Class 9 · Sanskrit

Answer key

समासः · AW-9SK-SMS-2026-V1 · For parents — fold back or tear off before handing the sheet to your child.

QAnswerWorking
1(d) तृतीया तत्पुरुषः—
2(b) षष्ठी तत्पुरुषः—
3(a) नञ् तत्पुरुषः—
4(a) क्रीडायां कुशलःसप्तमी तत्पुरुषः
5(b) बन्धनात् मुक्तःपञ्चमी तत्पुरुषः
6(d) असत्यम्असत्यम् = न सत्यम्
7(a) असफलःनञ् तत्पुरुषः
8(b) षष्ठी—
9अग्रजःउपपद तत्पुरुषः
10पितृसदृशःतृतीया तत्पुरुषः
11रोगमुक्तःपञ्चमी तत्पुरुषः
12जले चरति इतिउपपद तत्पुरुषः
13उरसा गच्छति इतिउपपद तत्पुरुषः
14सुखं ददाति इतिउपपद तत्पुरुषः
15(क) सप्तमी तत्पुरुषः (ख) उपपद तत्पुरुषः—
16(क) उपपद तत्पुरुषः (ख) नञ् तत्पुरुषः—
17(क) मधु पिबति इति (उपपद तत्पुरुषः) (ख) न उचितम् (नञ् तत्पुरुषः) (ग) व्याघ्रात् भीतः (पञ्चमी तत्पुरुषः)—
18(क) ग्रामगतः (ख) खगः (ग) धनहीनः—
19तृतीया तत्पुरुषः: मासपूर्वः, हस्तलिखितम्, धनहीनः; नञ् तत्पुरुषः: अनुपस्थितः, अनुचितम्, असत्यम्—
20(क) तृतीया तत्पुरुषः (ख) षष्ठी तत्पुरुषः (ग) तृतीया तत्पुरुषः—